RSS

Category Archives: Bài viết của Trần thị Ái Liên

BƯỚC ĐẦU TRÊN VẠN DẶM

Những ngày đầu đến trường là nền tảng để những “mầm non thân yêu” từng bước xây dựng “ngôi nhà ước mơ” của riêng mình trong tương lai. Nếu được chuẩn bị đúng cách thì nền tảng này là bệ phóng ước mơ, bằng không nó có thể là ác mộng cản trở cho bước đường học hỏi vạn dặm suốt đời.

Hiện nay, nhiều cha mẹ phải đón nhận sự phản kháng dữ dội, còn các bé thì trải qua một cú shốc nặng nề và “nhạt nhòa nước mắt” khi bắt đầu vào Mẫu Giáo và lớp Một. Đa số các em thường khóc một tuần hoặc vài tuần đầu tiên khi đến lớp. Một số trường hợp đã khóc suốt cả một năm vì sự ám ảnh của cảm giác cô đơn và bị bỏ rơi … Thêm vào đó là những biểu hiện mà Cha mẹ không hiểu nổi như đái dầm, chán ăn, khó ngủ, buồn bã và thụ động. Điều đó, như một vết cắt xoáy sâu vào tận tâm can của những đấng sinh thành, khi mong muốn dành điều tốt đẹp cho con, giờ đây vô tình đẩy con đi lùi lại với sự phát triển tự nhiên của một đứa trẻ non nớt chỉ vì một cú shốc tinh thần. Những điều này có thể tránh được, và các bậc phụ huynh có thể làm nhiều điều để tặng cho con những “viên gạch kiến thức” đầu đời thật tươi đẹp và tràn ngập tiếng cười đó chính là chuẩn bị tinh thần cho trẻ vào Mẫu Giáo và Lớp Một.

Đối với trẻ chuẩn bị vào Mẫu giáo, cha mẹ chỉ cần dành một ít thời gian, cùng bé chơi trò “Đi học” thôi, là đã đạt được hiệu quả nhất định trong tâm lý của bé rồi. Ở đây, bố hoặc mẹ sẽ là giáo viên, bé là học sinh, và “lớp học” trò chơi này cũng có tiếng chuông, có sách vở, có bài hát, có bút chì màu, có những trò chơi và tất nhiên là cũng sẽ giòn tan những tiếng cười vui vẻ nữa. Đối với bé sắp vào lớp một, cả nhà hãy cùng đi chọn trường và bé sẽ giúp cha mẹ lựa chọn. Trong suy nghĩ của bé, thì đây sẽ là một chuyến đi chơi và chọn lựa nơi làm bé thoải mái và thích thú. Điều này, sẽ giúp xóa đi cảm giác lạ lẫm khi bé nhập trường sau này, đồng thời cũng là dịp cho bé tập tư duy và đưa ra ý kiến của riêng mình về một vấn đề. Về phía bố mẹ, hình ảnh “tình yêu bé nhỏ” nô đùa ngô nghê lại giúp giảm bớt sư lo lắng trong lòng về việc gởi con cho nhà trường.

Hai tuần trước khi vào trường, phụ huynh nên tạo cho trẻ cảm giác mong chờ, háo hức bằng cách đưa bé đi mua sắm những vật dụng cho ngày đi học (cặp, vở, sách, bút thước, giầy dép…). Hãy để cho trẻ được tự lựa chọn những đồ dùng của mình, tạo nên một hiệu ứng thích thú như là một dịp lễ tết sắp diễn ra, từ đó, cảm giác ngóng trông và thích thú về việc đi học sẽ tự nảy sinh trong lòng bé.

Một điều cần lưu ý đó là, không nên cho con đi học thêm trước. Vì những lớp học này thường sẽ không đầy đủ cơ sở vật chất, thêm vào đó, các bé vào đây “chỉ có học và chỉ để học” nên sẽ nảy sinh một áp lực đè nặng lên vai khi còn quá sớm, từ đó làm trẻ mất đi hứng thú hay nghiên trọng hơn là sợ hãi việc học hành.

Các bậc sinh thành cũng nên chú ý trang bị cho con mình kỹ năng tự lập, bao gồm:

  • Tự chăm sóc: tự ăn khi đói, tự uống nước khi khát, tự mặc áo khoác lúc lạnh, tự mang giày khi ra ngoài, tự rửa tay 5 bước với xà phòng, tự đi vệ sinh…
  • Tự bảo vệ: biết nhận dạng người lạ; không nhận bất cứ thứ gì từ người lạ, không nói chuyện với người lạ, tuyệt đối không cho người khác động vào phần cơ thể phía trước từ cổ đến đùi, và phía sau thì quanh phần mông, và những nơi kín như nách, háng, cổ…; biết tránh xa những vật dụng và nơi nguy hiểm (điện, độ cao, tốc độ cao, nhiệt độ cao, vật nhọn, vật nặng trên cao, vật dễ rơi vỡ, vũng nước, bờ tường, …), không ra khỏi khuôn viên trường một mình, không nhận sự giúp đỡ của người lạ …
  • Kỹ năng giao tiếp: cách chào hỏi thầy cô, người lớn lễ phép; nhân nhượng, hợp tác, thân thiện với bạn bè; biết chia sẻ thức ăn, đồ chơi với mọi người; giúp đỡ người xung quanh;

Cha mẹ còn có thể giúp con vượt qua cảm giác bị bỏ rơi bằng cách, xin phép cô giáo ở lại lớp học cùng con trong vài ngày đầu, nhằm cùng con làm quen với lớp học mới, bạn bè và thầy cô mới nhanh chóng hơn. Hoặc các phụ huynh có thể lựa chọn cách để lại cho bé một tờ giấy, trên đó ghi rõ tên bố mẹ, số điện thoại, địa chỉ, và ngồi xuống, hôn lên mảnh giấy, rồi đưa tận tay cho bé và nói: “Trong đây có chứa nụ hôn bố mẹ dành cho con, khi nào con thấy nhớ bố mẹ, hãy xin phép cô giáo gọi số điện thoại này, bố mẹ sẽ chạy đến bên con ngay lập tức, con nhé !!!”. Mảnh giấy ấy, tuy nhỏ thôi, nhưng sẽ tạo cho bé một cảm giác bố mẹ luôn ở bên và con yên tâm học tập.

Sau khi kết thúc một ngày ở trường, hãy đón bé về nhà, và cùng bé thư giản bằng những câu chuyện trong ngày của mỗi người. Cùng khoe về ngày làm việc của mẹ, cùng khoe những bài học cô dạy, những lời khen, những điểm số, ngôi sao hay phần thưởng mà bé có được, những trò chơi, những món ăn,… trong một ngày học tập của bé. Trẻ sẽ cảm nhận được sự quan tâm, gần gũi, thêm vào đó là lòng tự hào, thích thú và mong chờ đến ngày đi học tiếp theo để có thêm nhiều câu chuyện mới để khoe với bố mẹ.

Những việc làm trên đây không quá khó. Hy vọng mỗi bậc phụ huynh sẽ cùng với “mặt trời bé con” của mình trải qua những “ngày đâu tiên đi học” thật suôn sẻ và biến khoảng thời gian ấy thành một vệt “ký ức hồng” tươi đẹp trong những ngày ấu thơ của bé cũng như gia đình.

Trần Thị Ái Liên

Sáng lập & Điều Hành Cty TNHH Bạn Của Bé

http://www.BanCuaBe.org

http://www.CachDayCon.org

 

YÊU CON, YÊU LÝ CỦA CON

Quan hệ gia đình trong xã hội ngày xưa dựa theo nguyên tắc “tôn trị” – ông bà cha mẹ có quyền tuyệt đối với con cháu. Nhưng thời nay, cùng với nhu cầu phát triển của nhà nước pháp quyền, thượng tôn pháp luật, gia đình trong xã hội Việt Nam cũng cần chuyển biến dần từ “tôn trị” sang “lý trị”. Trong gia đình “tôn trị” trẻ em không được phát biểu, không được lắng nghe, và không có lựa chọn hay quyết định cá nhân. Nhưng trong gia đình “lý trị”, con cháu có khả năng thể hiện ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của mình với các bậc sinh thành, mối quan hệ trong gia đình không còn áp đặt mà trở nên thoải mái hơn.

“Tôn trị” chuyến dần sang “lý trị”

Trong quá khứ, đã có thời điểm các gia đình gia giáo cấm con gái trong nhà không đọc “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, vì cho đây là cuốn “dâm thư”. Đến nay, khi xã hội phát triển và cách nhìn nhận khác đi, “Truyện Kiều” trở thành tác phẩm xuất chúng. Mọi học sinh – bất phân nam nữ đều có thể đọc nó mà không có bất kỳ sự cấm cản nào của phụ huynh. Đây là một minh chứng cho sự chuyến biến trong cách nhìn nhận vấn đề, chuẩn mực của thời đại ảnh hưởng không nhỏ đến cách hành xử trong gia đình.

Một biểu hiện của tính duy lý trong cách hành xử của gia đình thời hiện đại chính là cách nhìn nhận mọi điều đúng sai không còn dựa vào thứ bậc mà là lý lẽ. Ngày trước, cha mẹ đặt đâu con ngồi đó. Cha mẹ luôn chiếm mất phần đúng của con. Cha mẹ có thể ép con mình lấy một người mà cha mẹ chọn dù con không yêu thích. Nhưng nay, con cái có quyền lựa chọn người mà họ yêu thương và gắn bó.

Cha mẹ có thể “đặt” con ở nơi họ muốn nhưng cũng dần ý thức rằng, chỗ họ muốn cho con mình nên là chỗ con mình cũng muốn. Bên cạnh đó, bản thân người con luôn ý thức cái muốn của họ cũng hợp ý nguyện của cha mẹ. Bằng chứng là những chàng trai, cô gái thời nay vẫn thường dẫn người mình yêu về ra mắt bố mẹ, và đều mong muốn cha mẹ chấp nhận người mà họ lựa chọn bằng những lý lẽ cụ thể.

Thời nay, con cháu trong gia đình cũng có thể đưa ra những suy nghĩ, tâm tư của mình trước người lớn. Cha mẹ có thể phải đồng ý với con nếu con đúng. Và người lớn cũng hết thời có thể dùng quyền lực “tôn trị” để áp đặt với con cái. Theo đó, muốn con cái tuân phục và thực hiện ý đồ của mình một cách tự nguyện, cha mẹ phải đưa ra những phán xét, lời lẽ hợp lý, hợp tình.

Gia đình tôi trước đây cha mẹ có quyền hành tuyệt đối. Đôi khi có những quyết định chúng tôi biết là vô lý nhưng cũng không dám cãi lại. Nhưng nay đã khác. Nếu cháu tôi trình bày được lý do khiến cháu có thể ra đường khi trời lạnh mà vẫn đủ ấm và thực hiện được điều đó cháu có thể được ra khỏi nhà. Hay cháu đi chơi mà vẫn bảo đảm việc học nghiêm túc thì người lớn cũng phải chịu lý lẽ của các cháu”.

Cha mẹ nên tạo cơ hội cho con thể hiện

Sở dĩ nhiều người trẻ Việt hiện nay kém nhanh nhạy trong tư duy nhìn nhận toàn diện về một vấn đề và ngại đưa ra những quan điểm cá nhân chính là kết quả của kiểu giáo dục “tôn trị”. Ở đó, lý lẽ nằm trong tay “người trên”, hay có chăng nữa cũng chỉ là lý lẽ của “cây roi mây”, và lý lẽ của “kẻ dưới” trong gia đình như con cháu không được khuyến khích, không được công nhận. Tình trạng này diễn tiến lâu dần gây nên sự chai lì trong tư duy và phát triển nhân cách một con người.

Bởi vậy, để hình thành nhân cách, kỹ năng của con người hiện đại, ngay từ khi con cái còn nhỏ, cha mẹ nên tập cho con nêu ý kiến suy nghĩ về những vấn đề trong đời sống. Qua đó, hướng cho con mình cách lập luận đúng sai của một vấn đề. Chẳng hạn, thay vì cấm tuyệt con cái dầm mưa không cần biết lý do, cha mẹ có thể đưa ra những lời giải thích cho câu hỏi mở: “Trời mưa thì có nên ra ngoài trời không? Nếu có thì tại sao? Nếu không thì tại sao?”.

Những cách đưa ra lựa chọn gợi mở như vậy giúp trẻ tăng khả năng tư duy phân tích, xâu chuỗi vấn đề. Kết quả là con trẻ hiểu ra được rằng: dầm mưa là không nên vì dầm mưa sẽ ướt, dẫn đến cảm lạnh. Muốn ra đường khi trời mưa mà không cảm lạnh thì cần có dụng cụ che mưa như áo mưa, dù. Những lần tiếp theo, khi nhìn thấy trời mưa, trời nắng hay gặp những tình huống tương tự trong đới sống, trẻ con có thể tự suy luận phương pháp hợp lý, tối ưu nhất cho một vấn đề.

Để làm được điều này trong thời đại các bậc cha mẹ bận rộn, quỹ thời gian hạn chế cũng không phải là chuyện dễ dàng, nhưng cha mẹ cần phải thực sự ý thức, cố gắng gần gũi và dành thời gian để giải thích, trò chuyện và lắng nghe. Trẻ em đôi khi nhìn nhận vấn đề còn ngô nghê, chưa thể sâu sắc hay chín chắn như người lớn, nhưng có đủ khả năng học hỏi và dần dần thấm nhuần những bài học tư duy từ những cuộc trò chuyện này.

Moi sự cấm đoán con trẻ không lý do luôn gây ra sự ức chế tâm lý. Sư tuân phục vì sợ sệt đòn roi, la mắng sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy về tâm lý sau này. Nhất là các em sẽ tưởng rằng bạo lực là cách duy nhất để giải quyết vấn đề. Điều đó sinh ra những “nhân cách yếu ốm”, thiếu tự tin, thiếu kỹ năng sống khi trưởng thành.

Có bậc cha mẹ nào lại không muốn điều tốt lành cho con cái? Có cha mẹ nào không muốn con mình phát triển toàn diện, gần gũi, yêu thương mình? Vậy thì điều gì khiến chúng ta không tạo điều kiện cho con thể hiện bản than ngay từ bây giờ?

Trần Thị Ái Liên – Sáng lập và Điều Hành

cty TNHH Bạn Của Bé – www.BanCuaBe.orgwww.CachDayCon.org

(Bài đã được đăng lên tạp chí Doanh Nhân Cuối Tuần)

 

Tags: , , , , , ,

MUỐN CON VÂNG LỜI, HÃY HIỂU CON THẬT RÕ

Tác giả một quyển sách hướng dẫn cha mẹ đối phó với sự liều lĩnh và ngoan cố của lũ nhóc dậy thì mà tôi đang sở hữu đã khuyên rằng, nếu đứa con của bạn cứ muốn sờ tay vào ấm nước sôi mặc cho bạn đã hết sức cảnh báo tay chúng sẻ bị bỏng, hãy cứ để chúng làm theo ý muốn. Bọn trẻ ít nhất sẽ thấy rằng cha mẹ đã đúng và bị bỏng là một trải nghiệm không hề dễ chịu chút nào, vì vậy sẽ rất khó quên.

Tôi đã rất tâm đắc với cách giải quyết có phần “thô bạo” này và cho rằng nó quả thật là một phương pháp tốt để giúp những đứa con “hết cách” trải nghiệm và hiểu ra vấn đề vì dù sao bị bỏng do sờ tay vào ấm nước sôi cũng không nghiêm trọng tới mức không cứu vãn được hay để lại di chứng tàn tật suốt đời. Tuy nhiên, nếu phải áp dụng phương pháp này để “răn đe” những đứa con mới 5 tuổi bé bỏng nhưng hơi cứng đầu một chút thì có vẻ quá tàn nhẫn và có thể dẫn đến nguy hại nghiêm trọng.

Các bậc phụ huynh chắc chắn sẽ không cầm nổi lòng mình, và cũng không nên làm đến mức như vậy. Thế nên, để con yêu của mình biết nghe lời hơn mà không cần phải dùng biện pháp mạnh, xin hãy thử làm theo các bước sau đây.

Thấu hiểu con cái

Harry S. Truman – tổng thống thứ 33 của Hoa Kỳ – đã nói “Cách tốt nhất để bảo ban bọn trẻ là hãy tìm điều chúng muốn và khuyên chúng làm điều đó.” Việc này có nghĩa là bạn phải hiểu rõ khả năng, ý muốn, điểm mạnh – điểm yếu và sở thích của con. Một khi đã biết được con bạn muốn gì, đừng áp đặt trẻ làm điều ngược lại nếu bạn đã chán với việc nhận được sự phản kháng không mong đợi từ con.

Bạn đừng ép con gái của bạn phải cột tóc đuôi gà trong khi việc cột tóc làm bé đau đầu và không tập trung ngồi học được. Hãy bắt đầu chấp nhận con bạn là một cá thể độc nhất vô nhị với những cảm giác riêng, sở thích riêng, sở trường và sở đoản riêng. Thấu hiểu con là để đưa ra một định hướng tốt và bảo vệ con đúng cách.

Thay vì cuống quít hét lên: “Con không được đụng vào ấm nước sôi”, bạn có thể nhẹ nhàng bảo “Đụng vào ấm nước sôi là điều nguy hiểm, và bé ngoan không làm điều nguy hiểm phải không?” rồi sau đó đợi ấm nước sôi nguội bớt tới mức không bị phỏng hãy để cho bé trải nghiệm bằng cách sờ vào và giải thích “Con thấy nóng không? Hồi nãy còn nóng gấp 10 lần thế, con sợ không? Vậy mai mốt đừng đụng vào nữa nhé”.

Một cách khác là hãy giao nhiệm vụ hằng ngày vừa sức của bé và phụ hợp với sở thích. Ví dụ như nếu bạn biết cậu con trai của mình thích nghịch nước, hãy giao cho con nhiệm vụ tưới cây hằng ngày! Tránh đừng bắt trẻ phải tuân theo những luật lệ trái với ý muốn vô hại của chúng.

Trẻ dưới 5 tuổi không biết nói dối nên những yêu cầu của con bạn là “chính đáng” nghĩa bé thật sự đang có nhu cầu đó, và đa số nhu cầu đó là chính đáng ví dụ như ăn, ngủ, chơi đùa. Nếu trẻ than mệt và muốn ăn ít hơn bình thường, có thể là vì nó ham chơi, bướng bỉnh, nhưng rất có thể là bé bị khó tiêu hoặc mắc một bệnh nào đó. Đừng vội kết luận khi bé cãi lời bạn, hãy tìm nguyên nhân “chính đáng” của bé.

Tự do trong khuôn khổ

Tôn trọng con không có nghĩa là thỏa mãn tất cả những đòi hỏi của con vì trẻ còn nhỏ chưa đủ sức để phân biệt đúng sai một cách hoàn chỉnh. Vì vậy, nếu bạn cần phải ép con làm điều chúng không muốn vì sự an toàn, sức khỏe và thói quen tốt hơn của chúng, hãy cho con lựa chọn việc phải làm trong một khuôn khổ nhất định. Bạn muốn con mình khi ăn xong sẽ giúp bạn dọn chén dĩa, nhưng trẻ lại tỏ ra không hứng thú lắm với việc này? Hãy nói với con rằng trẻ có quyền lựa chọn giữa việc dọn chén đĩa, lau bàn hoặc đi đổ rác.

Thêm vào đó, hãy nói với bé rằng giúp cha mẹ là một việc tốt mà khi hoàn thành trẻ sẽ cảm thấy sung sướng vì mình là người tốt. Bạn có thể để trẻ tự mình làm hoặc bạn làm cùng với bé nhưng việc đấy phải được làm xong. Người Châu Phi có câu “Cần cả một làng để dạy một đứa trẻ”. Bạn hãy tìm sự đồng thuận từ tất cả người lớn trong gia đình về cách cư xử với trẻ.  Nếu bạn muốn bé tự giải quyết vấn đề, thì hãy “nháy” trước với các thành viên trong gia đình để không ai đồng ý giúp đỡ khiến cho trẻ phải tự làm việc của mình.

Cẩn thận trong hành động và lời nói.

Một nhà văn da đen nổi tiếng, James Baldwin đã nói “Trẻ em rất kém trong việc lắng nghe người lớn nhưng lại rất giỏi bắt chước họ.” Vì vậy, phụ huynh cần ghi nhớ rằng trẻ con luôn quan sát cha mẹ chúng. Nếu bạn muốn con mình là một đứa trẻ lễ phép và biết vâng lời người lớn, hãy thể hiện mình là một người như vậy trước mặt con. Hãy trả lời cha mẹ bạn theo cách mà bạn muốn con bạn trả lời bạn.

Nếu bạn muốn con ngồi ăn ngoan ngoãn cùng gia đình thì tất cả người lớn trong nhà đều phải vào bàn ăn cùng nhau. Thật là mĩa mai khi cha mẹ muốn con cư xử nhã nhặn, nói năng hòa nhã, nhưng cha mẹ lại la hét mỗi khi con làm gì sai.  Hãy giải thích với con nhẹ nhàng.  Nếu bạn quá giận, không kìm nổi và cần phải la toán lên thì hãy đi chỗ khác, hít thở sâu 3 lần rồi trở lại nói chuyện với con một cách từ tốn như bạn muốn con từ tốn với người xung quanh vậy.

Việc đối xử công bằng cũng rất quan trọng. Nếu bạn cho đứa con út hành động theo lựa chọn bạn đã đặt ra thì bạn sẽ phải đối xử với đứa lớn như vậy. Con cái sẽ coi trọng và vâng lời bạn hơn, kể cả khi bạn không còn ở gần, nếu chúng cảm nhận được sự tin tưởng, yêu thương, công bằng và tôn trọng mà bạn dành cho chúng.

Trần Thị Ái Liên – Sáng lập và Điều Hành

cty TNHH Bạn Của Bé – www.BanCuaBe.orgwww.CachDayCon.org

(Bài đã được đăng lên tạp chí Phụ Nữ & Thể Thao Ngày Nay)

 

ĐỪNG TẠO NỘI KẾT TRONG LÒNG CON

Ngày hôm qua, khi tôi đang say sưa dán mắt lên màn hình thì TV tắt phụt! Ngớ người ra một lúc mới hiểu là cúp điện; thế là vừa tiu nghỉu vừa bực mình! Bỗng dưng lúc ấy tôi lại nhớ thời thơ ấu khi thường xuyên “được” cha mẹ… tắt phụt TV bằng cách rút hẳn dây nguồn ra để ngăn tôi không mải mê với phim ảnh mà lơ đãng chuyện học hành.

Image

Cảm giác hụt hẫng khi TV tắt vì bị rút dây ở quá khứ và khi TV tắt vì cúp điện ở hiện tại, có khác hay không cảm giác ức chế khi bị đối xử đường đột hằng ngày (bị… giật đồ khi đang thong dong đi dạo chẳng hạn)? Và có bao giờ bạn tự hỏi những kỷ niệm vô thức của tuổi thơ sẽ ảnh hưởng đến cách hành xử của mình khi trưởng thành?

Thích Nhất Hạnh đã từng dạy rằng “nội kết” là những gút mắc trong lòng ta – được hình thành khi ta nghe thấy điều gì đó nặng nề, hoặc bị cư xử không đúng mực. Những trải nghiệm không vừa lòng hoặc thậm chí uất ức qua thời gian trở thành nội kết và ngày càng lớn dần lên và làm người ta hành động và suy nghĩ tiêu cực. Cha mẹ đóng vai trò như thế nào trong việc hình thành nội kết của chúng ta?

Thực tế là ít có cha mẹ Việt Nam nào giải thích cặn kẽ cho con hiểu vì sao chúng không được phép xem TV quá giờ quy định; hiếm có khi nào bạn được thông báo hoặc giải thích vì sao điện lại bị cúp; và chẳng có tên trộm nào bận lòng giải thích cho bạn vì sao hắn giật đồ bạn. Vậy suy ra từ khi còn là một trẻ thơ cho đến lúc trưởng thành, đa số chúng ta đã luôn có những “nội kết” của riêng mình.

Vấn đề là từ nhỏ, cha mẹ ta đã để mặc ta đấy với những ấm ức trong lòng và đủ thứ băn khoăn mà không biết rằng thời gian càng làm “nội kết” khó hóa giải. Những uất ức nhỏ nhoi của tuổi thơ qua năm tháng như một viên than hồng âm ỉ sẽ là ngon lửa nóng giận bùng lên khi có cơ hội và làm chủ chúng ta. Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao người ta có thể đâm nhau chết chỉ vì những lời qua tiếng lại rất vặt vãnh hay môt cú đụng chạm nhỏ trên đường phố. Có lẽ đó là khi ngọn lửa âm ỉ của nội kết đã có cơ hội bùng lên.

Image

Về bản chất cơn giận không xấu, nhưng làm nô lệ cho cơn giận mới là xấu. Nếu bạn muốn con cái mình học được cách ứng xử hợp lý và làm chủ được tình cảm của mình, hay ít ra là không làm nô lệ cho cơn giận của mình thì, hãy bắt đầu thay đổi cách bạn hành xử với con ngay từ nhỏ.

  • Nếu bạn muốn chuyển kênh hoặc muốn con dừng xem TV, hãy thông báo trước cho trẻ biết là bạn sẽ chuyển kênh hoặc tắt TV trong vòng vài phút tới; kèm theo đó hãy giải thích lý do vì sao bạn lại làm vậy. Hãy để trẻ có được sự chuẩn bị tinh thần cần thiết và lời lý giải thích đáng cho hành động của bạn.
  • Đừng giật đồ chơi ra khỏi tay con bạn khi trẻ đang chơi say mê dù bạn biết rằng đồ vật đó có thể gây nguy hiểm. Hãy nhẹ nhàng, kiên nhẫn đổi đồ chơi đó bằng một thứ khác cho trẻ và giải thích vì sao trẻ không nên chơi đồ chơi đó nữa.

Về phần mình, thật ra những “nội kết” trong tôi về cha mẹ đa phần đã được hóa giải nhờ vào những lời khuyên chân thành từ chị cả của tôi. May mắn là tôi đã có người để tâm sự và tháo gỡ khúc mắc của mình. Thế nhưng bạn có chắc rằng con bạn luôn có một người thân khác ngoài bạn đủ dịu dàng và hiểu biết để giải tỏa những “nội kết” của chúng? Nếu bạn không chắc chắn về điều đó, hãy trở thành người đầu tiên giúp con có được sự hiểu biết về bản thân chúng và về người khác để “nội kết” không hình thành và trẻ học được cách quản lý cảm xúc của chúng.

Trần Thị Ái Liên – Sáng lập và Điều Hành

Cty TNHH Bạn Của Bé – www.BanCuaBe.orgwww.CachDayCon.org

(Đã được đăng trên tạp chí Phụ Nữ & Thể Thao ngày nay)

 

Tags: , , , , , , , ,

XÂY DỰNG BỆ PHÓNG CHO TÊN LỬA THÀNH CÔNG CỦA CON BẠN

Hôm qua, tôi được hân hạnh tiếp chuyện cùng nhạc sỹ Dương Thụ (http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A5) và học được một bài học quý giá. Xin chia sẽ cùng những cha mẹ muốn dạy con nên người.

Dương Thụ sinh ra trong gia đình dòng dõi thời Pháp thuộc, nhưng vì yêu nước gia đình ông đã không di cư vào Nam năm 1954.  Kết quả là họ bị đánh tư sản, cha của Thụ qua đời trong cuộc cải cách ruộng đất, và “công tử” Thụ phải đi kéo xe ba gác từ năm 13 tuổi. Lam lũ cùng những người lao động chỉ biết chửi thề, nhậu nhẹt, đánh nhau, và mánh khóe gian lận. Thế thì điều gì đã làm cho đứa bé 13 tuổi trong môi trường đáng sợ này không trở nên đáng sợ mà còn lững lẫy như bây giờ?

Đó là nhờ nền tảng giáo dục của gia đình Dương Thụ. Khi còn bé, ông luôn luôn được nhìn thấy và khuyến khích tham gia những hành vi, lời nói và cách giải trí lành mạnh cùng bạn bè của Bố trong gia đình gia giáo. Vì vậy, khi gia đình sa sút, ngoài giờ đi kéo xe ba gác, Thụ đến nhà bạn bè cũ của Bố mình và nghe họ nói chuyện.

Công tử Thụ chải chuốc tươm tất ngày nào, giờ đây là anh chàng kéo xe lem luốc vẫn được Nhạc sỹ Văn Cao sai đi mua rượu để rồi về ngồi ngoan ngoãn nghe ông nói chuyện, khoanh tay, nuốt từng lời. Và Thụ cũng ngoan ngoãn như thế với những bậc đàn anh khác như các nhà văn Trần Dần, Lê Đạt, Xuân Khánh, Dương Tường, Phạm Toàn và các nhạc sĩ Đàm Linh, Nguyễn Xinh, Chu Minh…
Và, không chỉ nghe-học ở các bậc đàn anh và cố gắng sống với những vấn đề của họ, anh còn nói rằng anh rất biết ơn “vỉa hè Hà Nội”,nơi những người lao động tử tế mà anh may mắn gặp được trong cuộc sống lam lũ của mình, họ đã dạy cho anh nhiều điều về cách sống, cách cư xử, về lẽ công bằng và sự tôn trọng phẩm giá “đói cho sạch, rách cho thơm” cái mà anh gọi yêu là “văn hóa vỉa hè”.

Image

Kết quả là nhà văn hóa Dương Thụ mà tôi được diện kiến hôm qua đã thu hút tất cả sự tập trung mà tôi có được bằng những lời nói tự nhiên, nhẹ nhàng, và đầy nhân bản.  Thật tình tôi không biết Dương Thụ nổi tiếng tới mức nào vì tôi xa quê hương đã hơn 20 năm. Nhưng, tôi nài nỉ để có cuộc nói chuyện với ông chỉ vì tôi khâm phục tinh thần nhẹ nhàng, tha thứ, mang đậm màu sắc “trí tuệ” và “từ bi” của Phật giáo và “bác ái” của Thiên Chúa giáo.

Tôi rất tâm đắc câu nói của Dương Thụ: “Sống, cần phải có nhận xét, đánh giá để phân biệt, để khỏi lầm lẫn. Đánh giá được rồi thì thôi. Xấu, không chê nữa. Tốt, không khen nữa”.

Tôi đã ngồi nghe Dương Thụ như  cách Dương Thụ ngồi nghe Văn Cao, và bài học tôi muốn chia sẻ với các vị phu huynh là, hãy tạo nền tảng đạo đức và ý chí sống tốt cho con mình như cách gia đình Dương Thụ đã tạo cho ông. Hãy làm gương cho con, nói năng, hành xử nhẹ nhàng với con. Hãy trải nghiệm cùng con những thú vui giải trí lành mạnh và cho con tham gia những hoạt động của mình và bạn bè mình. Để khi mình sa cơ, một thân một mình con đủ sức bương chãi trong dòng đời bằng chính ý chí tự học hỏi, tự trau dồi, tự tìm thấy ánh sáng trong môi trường đen tối. Và hơn thế nữa, con mình còn có cả một cộng động tốt hổ trợ về tinh thần cho con phấn đấu vươn lên trong cuộc sống.

Đó là nền tảng cho cuộc đời của con bạn, cũng như là bệ phóng cho hỏa tiễn đưa con bạn đến thành công sau này. Quả là gia đình Dương Thụ đã thành công trong việc xây bệ phóng cho ông rất vững chắc để ông có được ý chí vươn lên, tự mình làm chủ cuộc đời mình, không bị ảnh hưởng bởi môi trường xấu xung quanh.

Cậu bé 13 tuổi Dương Thụ đã như đóa sen không lấm bùn đen, và đã phóng được tên lửa thành công từ bệ phóng vững chắc của giáo dục gia đình để vươn mình thành Nhà Văn Hóa Dương Thụ ngày nay. Con của các bạn có làm được như vậy hay không? Tại sao không nhỉ?

Trần Thị Ái Liên – Sáng lập và Điều Hành

Cty TNHH Bạn Của Bé – www.BanCuaBe.orgwww.CachDayCon.org

 

Tags: , , , , ,

DẠY CON VỀ TIỀN BẠC

Khi nói đến dạy con về tiền thường người ta chỉ nói đến dạy con cách xài tiền, hoặc cách tránh xài tiền phung phí.  Theo tôi, dạy con về tiền không chỉ dừng lại ở cách xài tiền mà còn có cách làm ra tiền, để dành tiền, cách quản lý tiền, cách hưởng thụ tiền, và quan trọng nhất là ý nghĩa của tiền đối với hạnh phúc và đạo đức cá nhân.

Tôi sinh ra trong gia đình có ông bà ngoại là tu sỹ Phật giáo, ông nội là một nhà nho làm quan cho triều đình nhà Nguyễn, cha tôi là sỹ quan Việt Nam Cộng Hòa, và mẹ là nội trợ.  Thời thế đổi thay làm mẹ tôi phải bương chải, buôn gánh bán bưng để nuôi sống gia đình.  Sau đó, mẹ tôi từ một người nội trợ hiền lành ngây thơ đã trở thành một doanh nhân thành công.  Lẽ ra tôi phải học theo Mẹ và cũng trở thành một doanh nhân thành công, nhưng cho tới bây giờ tôi vẫn không kinh doanh mà lại theo đuổi nghiệp từ thiện.  Sao lạ vậy?

Theo như T Harv Eker, một diễn giả nổi tiếng của Hoa Kỳ thì tôi đã bị “cài đặt” một tư tưởng “tránh tiền”.  Mới nghe qua thì thật vô lý, nhưng nghĩ lại thì có lẽ đúng vì tôi còn nhớ khi còn nhỏ, tôi luôn nghe Mẹ nói “con ơi, tiền là bạc” hoặc là “Mạ buôn bán vì buộc phải sống còn, vì thời cuộc thôi.”  Điều này đã gieo trong tiềm thức của tôi là kinh doanh là xấu xa và tiền bạc là đáng sợ và có lẽ vì vậy mà tôi thường rất ngại nói đến tiền bạc và giá cả.

Tôi chẳng bao giờ nghĩ đến những điều này cho đến khi nghe T Harv Eker nói mới “sực tỉnh”.  Những sự “cài đặt” vô tình của cha mẹ, ông bà, và kinh nghiệm ấu thơ thường để lại dấu ấn trong tiềm thức người ta và ảnh hưởng đến hành vi cũng như cá tính.  Những ví dụ về sự “cài đặt chống giàu” khác như là những quan niệm “không ai chân thật mà giàu được” hoặc là “mấy người kẹo mới giàu” thường để lại trong tâm trí trẻ con khái niệm giàu là tội lỗi, người giàu là người xấu xa. Và như vậy thì khi lớn lên, đứa trẻ đó trong ý thức muốn làm giàu nhưng tiềm thức thì sợ hãi giàu, do đó hành vi là tránh xa tiền dù cố gắng làm tiền.

Trong phim hoạt hình Panda Kungfu, có một câu nói rất triết lý mà chúng ta cần suy ngẫm “người ta thường tìm thấy số phận cuả mình trên con đường trốn chạy số phận đó”.   Vì vậy, chúng ta nên cẩn thận trong lời nói và hành động, đừng “cài đặt” vào con mình cái tiềm thức “sợ giàu” hay “ghớm tiền” để khi lớn lên các em sẽ tự lựa chọn con đường đúng đắn cho mình.

Giá trị của tiền là một khái niệm tương đối, và ý nghĩa của tiền là một khái niệm cá nhân.  Tiền là tất cả với người này, nhưng không là gì cả với người khác. Ai đúng, ai sai? Không ai đúng, và cũng chẳng ai sai. Vì mỗi chúng ta có quyền diễn giải cuộc sống quanh ta theo quan điểm của riêng mình.

Vấn đề là khi trẻ em còn nhỏ thì cha mẹ phải hướng dẫn cho con có những trải nghiệm và hành xử thích hợp để tránh trường hợp trở nên quá cực đoan trong quan niệm về mọi thứ, nhất là tiền bạc.  Hãy cho con bạn hiểu được giá trị của đồng tiền bằng lý thuyết và thực hành.  Qua đó, bé sẽ dần dần hiểu được giá trị và ý nghĩa của tiền bạc.

Lý thuyết tài chính thì phức tạp và đòi hỏi bằng cấp đại học, nhưng với mỗi người trong cuộc sống hằng ngày nó rất đơn giản.  Đó chỉ là, thu và chi. Ít nhất thì thu phải bằng chi. Khi thu nhiều hơn chi thì sẽ có tiền để dành.  Nếu ngược lại thì phải lâm vào nợ nần và kéo dài thì dẫn đến phá sản.

Thu bằng cách nào? Tự làm ra, xin, mượn.  Chi thì không cần phải học, nhưng cái cần học là chi hợp lý.  Thế nào là chi hợp lý.  Chi cho cái gì cần thì hợp lý, chi cho cái gì không cần mà chỉ vì đua đòi, thỏa mãn tâm lý hay theo trào lưu thì không hợp lý.  Chi vì chứng tỏ đẳng cấp thường là không hợp lý, nhưng nếu cần chứng tỏ đẳng cấp vì lý do tạo uy tín và sự tin tưởng ở đối tác kinh doanh thì tạm gọi là hợp lý.

Hãy cho con bạn cơ hội thực hành thu chi ngay từ khi chúng biết đếm.  Và khi chúng hiểu được những khái niệm trừu tượng thì hãy để chúng tham gia vào các quyết định thu chi trong gia đình.  Khi bé mới biết đếm hãy cho bé một con heo đất hay sổ tiết kiệm.  Mỗi ngày, tuần, tháng, hãy cho bé tiền để bé tự tay cho vào heo hay sổ tiết kiệm.  Mỗi khi bé muốn gì thì hãy lấy tiền trong heo ra mua.  Khi bé lớn hơn một tý, mỗi khi bạn quyết định mua gì, hãy bàn bạc cùng bé.  Hãy chỉ cho bé hiểu tại sao nên mua, và tại sao không.  Ví dụ, hãy nói với bé là chúng ta không thể mua TV bây giờ vì mình còn phải trả tiền học của con tháng này.  Hay là mình sẽ để dành mỗi tháng một ít tiền, và sau một năm thì mình sẽ đủ tiền mua TV.

Hãy giải thích cho con biết những cạm bẫy của quảng cáo, nó làm cho người ta thèm khát và say sưa những món hàng không cần thiết.  Ví dụ khi TV chiếu hình ảnh thanh thiếu niên sảng khoái sau khi nốc vào một ngụm nước đóng chai là một dạng ảnh hưởng tiềm thức của con người rằng nước uống đó sẽ cho họ cảm giác sảng khoái.  Mỗi lần con bạn đòi mua một vật gì sau khi xem quảng cáo thì hãy phân tích cùng con xem có thật sự cần thiết hay chỉ là cảm giác thèm muốn do ảnh hưởng tâm lý của quảng cáo.

Qua những thực hành trên, con bạn sẽ hiểu được giá trị của sự tích lũy tiền bạc và tài sản, tránh xa nợ nần, và có được đời sống tài chính ổn định.  Nhưng đừng quên dạy con để dành một phần tiền của mình để cho từ thiện hay giúp người thân, bạn bè và những hoàn cảnh khó khăn.  Thứ nhất, hành động này giúp bé biết yêu thương giúp đỡ mọi người, thứ hai là nó giúp bé có trải nghiệm của vai trò người đi cho và người cho mượn để sau này khi bé lớn lên, nhỡ có sa vào khó khăn thì con bạn có cái nhìn thực tế hơn và sự trông đợi thực tế khi buộc phải đóng vai trò đi xin hay đi mượn.  Nhưng có lẽ nếu bé đã biết quản lý tiền bạc ngay từ nhỏ thì viễn cảnh đi vay mượn không dành cho bé khi trưởng thành.

Trần Thị Ái Liên – Sáng lập và Điều Hành

Cty TNHH Bạn Của Bé – www.BanCuaBe.orgwww.CachDayCon.org

 

Tags: , , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 58 other followers

%d bloggers like this: